{"id":16319,"date":"2021-03-01T08:30:33","date_gmt":"2021-03-01T07:30:33","guid":{"rendered":"http:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/?p=16319"},"modified":"2021-03-06T12:21:12","modified_gmt":"2021-03-06T11:21:12","slug":"ks-prof-jerzy-stefanski-o-mszy-swietej-najprosciej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/2021\/03\/01\/ks-prof-jerzy-stefanski-o-mszy-swietej-najprosciej\/","title":{"rendered":"Ks. prof. Jerzy Stefa\u0144ski „O Mszy \u015bwi\u0119tej najpro\u015bciej”"},"content":{"rendered":"

Papie\u017c Pawe\u0142 VI uczy\u0142, \u017ce nie cz\u0142owiek istnieje dla liturgii, lecz liturgia dla cz\u0142owieka. Warto wi\u0119c, by cz\u0142owiek j\u0105 rozumia\u0142, do czego w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny zach\u0119ca obecny rok duszpasterski, w kt\u00f3rym mamy si\u0119 pochyli\u0107 nad naszymi parafialnymi celebracjami liturgicznymi.<\/strong><\/p>\n

W wydanej w 2005 roku niewielkiej ksi\u0105\u017ceczce \u201eO Mszy \u015bw. najpro\u015bciej\u201d jej autor, ks. prof. Jerzy Stefa\u0144ski, ceniony liturgista i wyk\u0142adowca gnie\u017anie\u0144skiego seminarium duchownego, zaanga\u017cowany w przygotowanie i przebieg wszystkich pielgrzymek papie\u017ca Jana Paw\u0142a II do Polski, pisze tak: \u201eTo nie B\u00f3g potrzebuje liturgii, lecz cz\u0142owiek. To ja mam osi\u0105gn\u0105\u0107 zbawienie, czerpi\u0105c z nadprzyrodzonych dar\u00f3w \u0142aski, jakie niesie w sobie liturgia w swoich rozlicznych celebracjach. Owo \u00abczerpanie\u00bb oznacza uczestniczenie w liturgii (\u2026) Ka\u017cdy z nas ma rozpozna\u0107, zw\u0142aszcza w celebracji eucharystycznej, swoj\u0105 \u00abcz\u0119\u015b\u0107\u00bb, ma do celebracji wnie\u015b\u0107 lub zabra\u0107 z niej ze sob\u0105 swoj\u0105 \u00abcz\u0119\u015b\u0107\u00bb. Takie rozumowanie dotycz\u0105ce Mszy \u015bw. w niczym nie narusza jej istoty. Ona dokonuje si\u0119 dla nas\u201d. Korzystaj\u0105c z powy\u017cszej publikacji Ksi\u0119dza Profesora, w my\u015bl zach\u0119ty nowego programu duszpasterskiego, chciejmy wsp\u00f3lnie pog\u0142\u0119bi\u0107 nasze rozumienie Mszy \u015bw., o kt\u00f3rej \u015bw. \u015bw. Teresa z Lisieux (1873-1897) powiedzia\u0142a: \u201eGdyby ludzie znali warto\u015b\u0107 Eucharystii, s\u0142u\u017cby porz\u0105dkowe musia\u0142yby kierowa\u0107 ruchem u wej\u015bcia do ko\u015bcio\u0142\u00f3w\u201d.<\/p>\n

Dlaczego w niedziel\u0119?
\n<\/strong>Msza \u015bw. jest uobecnieniem m\u0119ki, \u015bmierci i zmartwychwstania Jezusa. Jest uobecnieniem Jego gest\u00f3w, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce po wieczerzy paschalnej, kt\u00f3r\u0105 spo\u017cy\u0142 po raz ostatni z uczniami. \u017bydzi zasiadali do tego uroczystego, \u015bwi\u0105tecznego posi\u0142ku na pami\u0105tk\u0119 wyprowadzenia Narodu Wybranego z niewoli egipskiej. W czasie Ostatniej Wieczerzy Chrystus uto\u017csami\u0142 si\u0119 z postaciami chleba i wina, kt\u00f3re odt\u0105d \u2013 jak pisze ks. prof. Stefa\u0144ski \u2013 w okre\u015blonych sytuacjach stawa\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 Jego Cia\u0142em i Jego Krwi\u0105, przeznaczonymi do spo\u017cywania. \u201eTo czy\u0144cie na moj\u0105 pami\u0105tk\u0119\u201d. To w\u0142a\u015bnie z realizacji tego swoistego testamentu Jezusa narodzi\u0142a si\u0119 Msza \u015bwi\u0119ta. Oczywi\u015bcie przez wieki s\u0142owa i gesty Zbawiciela zosta\u0142y obudowane przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 uporz\u0105dkowanym i logicznym zespo\u0142em obrz\u0119d\u00f3w, maj\u0105cym wyeksponowa\u0107 Osob\u0119 Jezusa Chrystusa oraz Jego rzeczywist\u0105 obecno\u015b\u0107 w Eucharystii. Niemniej od dw\u00f3ch tysi\u0119cy lat Msza \u015bw. jest tym samym wydarzeniem wieczernikowym. Czy zatem ta niedzielna r\u00f3\u017cni si\u0119 czym\u015b od poniedzia\u0142kowej? Niczym \u2013 odpowiada ks. Stefa\u0144ski. \u2013 Mo\u017ce jedynie tym, \u017ce w niedziel\u0119 recytujemy w niej zawsze Credo<\/em>, czyli wyznanie wiary, oraz tym, \u017ce jest bardziej uroczy\u015bcie sprawowana. Dlaczego wi\u0119c w\u0142a\u015bnie niedzielna Msza \u015bw. jest tak wa\u017cna? Dlaczego, pomimo trzeciego przykazania w Dekalogu, aby \u201edzie\u0144 \u015bwi\u0119ty \u015bwi\u0119ci\u0107\u201d Ko\u015bci\u00f3\u0142, formu\u0142uj\u0105c w XVI w. przykazania ko\u015bcielne, w jednym z nich poleci\u0142, aby w niedziele i \u015bwi\u0119ta nakazane uczestniczy\u0107 w Mszy \u015bw. i powstrzyma\u0107 si\u0119 od prac niekoniecznych. Aby zrozumie\u0107 wyj\u0105tkowy charakter niedzieli, musimy odwo\u0142a\u0107 si\u0119 do tygodniowej rachuby czasu epoki Chrystusa Pana \u2013 t\u0142umaczy ks. Stefa\u0144ski. \u2013 Zgodnie ze starotestamentaln\u0105 tradycj\u0105, opisan\u0105 w Ksi\u0119dze Rodzaju szabat (sobota), czyli si\u00f3dmy dzie\u0144 tygodnia, by\u0142 dla \u017byd\u00f3w dniem \u015bwi\u0119tym i mia\u0142 wyj\u0105tkowe, religijne i nienaruszalne znaczenie. Dlaczego jednak pierwsi judeochrze\u015bcijanie odwa\u017cyli si\u0119 porzuci\u0107 ponadtysi\u0105cletni\u0105 tradycj\u0119 \u015bwi\u0119towania szabatu? Dla \u017byd\u00f3w by\u0142a to przecie\u017c wr\u0119cz rewolucja kulturowa! Jak\u017ce zatem przekonywaj\u0105ca musia\u0142a by\u0107 dla wierz\u0105cych w Chrystusa przyczyna i motywacja wprowadzenia nowego \u015bwi\u0105tecznego dnia w tygodniu, i to w\u0142a\u015bnie \u201epierwszego dnia po szabacie\u201d. Biblia daje nam tu pe\u0142n\u0105 odpowied\u017a. Przyczyn\u0105 \u015bwi\u0119towania pierwszego dnia po szabacie by\u0142 fakt zmartwychwstania Chrystusa w tym w\u0142a\u015bnie dniu. Dlatego Biblia okre\u015bla ten dzie\u0144 jako Dzie\u0144 Pa\u0144ski. Tak\u0105 nazw\u0119 dla niedzieli przyj\u0119\u0142y zreszt\u0105 w Europie kraje j\u0119zyk\u00f3w roma\u0144skich. Najlepiej oddaje to j\u0119zyk rosyjski nazywaj\u0105c niedziel\u0119 woskresjenie \u2013 zmartwychwstanie. Dlatego Ko\u015bci\u00f3\u0142 od samego pocz\u0105tku po\u0142\u0105czy\u0142 dwie podstawowe prawdy wiary w jednej strukturze obrz\u0119dowej: Eucharysti\u0119 i zmartwychwstanie. Wyznajemy je i obchodzimy poprzez celebr\u0119 Mszy \u015bw. w ka\u017cd\u0105 niedziel\u0119 \u2013 czyli w dzie\u0144 pami\u0105tki oraz zmartwychwstania Jezusa Chrystusa.<\/p>\n

Pan B\u00f3g jest wsz\u0119dzie
\n<\/strong>Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105. Dlaczego wi\u0119c idziemy do ko\u015bcio\u0142a, a nie na \u0142\u0105k\u0119 czy do lasu? Bo jest to \u2013 odpowiada ks. Stefa\u0144ski \u2013 uprzywilejowane miejsce spotkania z Bogiem. Jezus te\u017c nawiedza\u0142 \u015bwi\u0105tyni\u0119 i przemawia\u0142 w synagogach. \u015awi\u0105tynia Jerozolimska uwa\u017cana jest zreszt\u0105 za pierwowz\u00f3r \u015bwi\u0105tyni chrze\u015bcija\u0144skiej. Budynek ko\u015bcio\u0142a jest symbolem Ko\u015bcio\u0142a-wsp\u00f3lnoty. \u201eCzy\u017c nie wiecie, \u017ce jeste\u015bcie \u015bwi\u0105tyni\u0105 Boga i \u017ce Duch Bo\u017cy w was mieszka?\u201d \u2013 pyta w I Li\u015bcie do Koryntian Pawe\u0142 Aposto\u0142. W tej widzialnej \u015bwi\u0105tyni, w kt\u00f3rej si\u0119 gromadzimy, rozpoznajemy si\u0119 jako Ko\u015bci\u00f3\u0142 pielgrzymuj\u0105cy, kt\u00f3ry w swojej w\u0119dr\u00f3wce ku wieczno\u015bci otrzymuje eucharystyczny pokarm, aby w tej drodze nie usta\u0107 i by z niej nie zboczy\u0107. Znak krzy\u017ca, kt\u00f3ry robimy wod\u0105 \u015bwi\u0119con\u0105 wchodz\u0105c do ko\u015bcio\u0142a (w pandemii bez wody \u015bwi\u0119conej), jest niejako naszym powrotem do chrztu \u015bwi\u0119tego. Mamy sobie przypomnie\u0107, \u017ce \u0142aska tego sakramentu nie by\u0142a czym\u015b jednorazowym, ale wci\u0105\u017c jest w nas obecna. Sercem ko\u015bcio\u0142a jest o\u0142tarz. Jest on znakiem samego Chrystusa. Miejscem, gdzie uobecniaj\u0105 si\u0119 zbawcze tajemnice. Ca\u0142y wystr\u00f3j \u015bwi\u0105tyni jest temu miejscu podporz\u0105dkowany. Otacza si\u0119 je wielkim szacunkiem, czego wyrazem jest cho\u0107by uca\u0142owanie przez kap\u0142ana, czy nasze przykl\u0119kni\u0119cie. To pod o\u0142tarzem sk\u0142adano w dawnych wiekach relikwie \u015bwi\u0119tych. O\u0142tarz \u2013 pisze ks. Stefa\u0144ski \u2013 musi by\u0107 zawsze wykonany ze szlachetnego materia\u0142u, z (zazwyczaj) kamienn\u0105 mens\u0105, przy zachowaniu wskaza\u0144 prawa liturgicznego oraz kryteri\u00f3w pi\u0119kna artystycznego. O\u0142tarz, jak st\u00f3\u0142 rodzinny, gromadzi razem nas wszystkich. Do sto\u0142u pa\u0144skiego zasiadaj\u0105 r\u00f3\u017cni ludzie, tak bardzo r\u00f3\u017cni, \u017ce niejednokrotnie a\u017c por\u00f3\u017cnieni ze sob\u0105. A Chrystus jest tylko jeden! Ten sam dla wszystkich. Rol\u0105 o\u0142tarza-sto\u0142u jest wi\u0119c budzenie pokoju, zgody, harmonii, dawanie rado\u015bci spotkania, karmienie chlebem \u017cycia wiecznego. O\u0142tarz rozsy\u0142a nas te\u017c, duchowo nakarmionych i zjednoczonych, do naszych \u017cyciowych zada\u0144, na dni zwyczajnego tygodnia pracy, trosk, rado\u015bci, nadziei.<\/p>\n

Milczenie to nie przerwa
\n<\/strong>Wr\u00f3\u0107my zatem do pocz\u0105tkowego zagadnienia, czyli co to znaczy, \u017ce uczestnicz\u0119 w Mszy \u015bwi\u0119tej. \u00a0Ks. prof. Jerzy Stefa\u0144ski pisze: \u201eCz\u0142owiek rozumny, prawdziwie wierz\u0105cy, kt\u00f3ry dobrowolnie przyszed\u0142 na zgromadzenie liturgiczne, wie, cho\u0107by intuicyjnie, \u017ce zbawienie dokona\u0142o si\u0119 wprawdzie bez nas, bo \u0142aska zawsze rodzi si\u0119 bez nas, ale zamiera, je\u015bli zabraknie naszego udzia\u0142u\u201d. Bierna, milcz\u0105ca postawa na Mszy \u015bw. zatem nie przystoi. Aby dobrze, w\u0142a\u015bciwie, czynnie, \u015bwiadomie i w pe\u0142ni uczestniczy\u0107 w celebracji eucharystycznej, nale\u017cy spe\u0142nia\u0107 kilka warunk\u00f3w. Pierwszy \u2013 trzeba rozumie\u0107 liturgi\u0119, czyli uzna\u0107, \u017ce najwa\u017cniejszym celebransem jest sam Jezus Chrystus, a nie kap\u0142an. To Jego s\u0142\u00f3w s\u0142uchamy, przed Nim kl\u0119kamy, to Jego testament z Wieczernika realizujemy. Drugi warunek \u2013 musimy umie\u0107 wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0107, s\u0142owem i czynem odpowiadaj\u0105c na wezwania celebransa, razem z innymi recytuj\u0105c wyznanie wiary, czy hymn \u201eChwa\u0142a na wysoko\u015bci Bogu\u201d. Bardziej zaanga\u017cowanym wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aniem jest przyst\u0119powanie do Sto\u0142u Pa\u0144skiego. Trzeci warunek \u2013uwaga \u2013 musimy umie\u0107 milcze\u0107. Milczenie w liturgii nie jest zwyk\u0142\u0105 przerw\u0105. Jest dynamiczne. \u00a0Milczenia przed aktem pokutnym to okazja, by przyzna\u0107 si\u0119 do swojej grzeszno\u015bci. W milczeniu po homilii mo\u017cemy zatrzyma\u0107 dla siebie jak\u0105\u015b my\u015bl, przes\u0142anie, po swojemu \u201edoko\u0144czy\u0107\u201d kazanie. Milczymy te\u017c po przyj\u0119ciu Komunii \u015bwi\u0119tej. I jest to milczenie szczeg\u00f3lne, bo dzi\u0119kczynne. Warunkiem czwartym jest \u015bpiew, z kt\u00f3rym mamy zdecydowanie wi\u0119kszy problem ni\u017c nasi pradziadkowie. A przecie\u017c \u015bpiew w czasie Mszy \u015bw. to te\u017c modlitwa tyle, \u017ce w innej formie. Jak pisze ks. Stefa\u0144ski, \u015bpiew i muzyka s\u0105 wytworem sztuki, s\u0105 j\u0119zykiem uczu\u0107 i odczu\u0107, naturalnym sposobem budzenia blisko\u015bci i wsp\u00f3lnoty mi\u0119dzy nami. W \u015bpiewie religijnym jednak potwierdzamy nasz\u0105 wiar\u0119. \u015apiewaj\u0105c wyznaj\u0119, \u017ce wierz\u0119, wyznaj\u0119, w co wierz\u0119, komu wierz\u0119 i jak wierz\u0119.<\/p>\n

Stoimy, kl\u0119czymy
\n<\/strong>Siedzenie, stanie, kl\u0119czenie w czasie Mszy \u015bw. jest aktywnym uczestnictwem w liturgii \u2013 pisze autor publikacji. \u2013 Istnieje bowiem co\u015b takiego jak modlitwa cia\u0142a. Wszelka zewn\u0119trzna postawa w modlitwie jest zawsze wyrazem naszego wewn\u0119trznego przekonania, wyznania, prze\u017cywania czy usposobienia. Cz\u0142owiek, gdy chce przekaza\u0107 tre\u015bci i warto\u015bci duchowe, jak np. pami\u0119\u0107, mi\u0142o\u015b\u0107, szacunek, musi to uzewn\u0119trzni\u0107. Taka jest jego natura. Zatem je\u015bli ka\u017cda liturgia jest dialogiem mi\u0119dzy Bogiem a cz\u0142owiekiem, to r\u00f3wnie\u017c nasza postawa co\u015b znaczy i o czym\u015b \u015bwiadczy. Przepisy liturgiczne zach\u0119caj\u0105, aby w czasie Mszy \u015bw. wszyscy jej uczestnicy zachowali jednolit\u0105 postaw\u0119. To znak naszej jedno\u015bci i wsp\u00f3lnoty. Warto doda\u0107, \u017ce w czasie Eucharystii dominuje postawa stoj\u0105ca. W naszej europejskiej kulturze oznacza\u0142a ona zawsze szacunek, opanowanie i gotowo\u015b\u0107 do wykonania okre\u015blonych zada\u0144. To postawa zdyscyplinowania, czujno\u015bci i uwagi. Wstajemy z szacunkiem, aby wys\u0142ucha\u0107 s\u0142\u00f3w Ewangelii, bo teraz m\u00f3wi do nas sam Chrystus, bezpo\u015brednio lub po\u015brednio, poprzez swoje wydarzenia zbawcze. Postawa siedz\u0105ca natomiast \u2013 jak podkre\u015bla ks. Stefa\u0144ski \u2013 nie oznacza w \u017cadnym razie odpoczynku. Liturgia bowiem w ca\u0142ym swoim przebiegu jest aktywna i domaga si\u0119 wsp\u00f3\u0142pracy wszystkich obecnych. Siedz\u0105c mo\u017cemy z wi\u0119ksz\u0105 uwag\u0105 ws\u0142ucha\u0107 si\u0119 w proklamowane, a p\u00f3\u017aniej komentowane s\u0142owo Bo\u017ce. W skupieniu mo\u017cemy skoncentrowa\u0107 si\u0119 tylko na Tym, kt\u00f3ry do nas przemawia. Warto w tym miejscu przywo\u0142a\u0107 ewangeliczne sceny opisuj\u0105ce rzesze ludzi siedz\u0105cych wok\u00f3\u0142 Chrystusa i s\u0142uchaj\u0105cych Jego nauk. Najbardziej czytelna jest jednak w czasie Eucharystii postawa kl\u0119cz\u0105ca, kt\u00f3ra wyra\u017ca uwielbienie Boga i uznanie w\u0142asnej grzeszno\u015bci. Jak pisze ks. Stefa\u0144ski, stworzenie przed swoim Stw\u00f3rc\u0105 \u201eskraca si\u0119\u201d pokornie o po\u0142ow\u0119, daje wyraz swojej ma\u0142o\u015bci wobec wielko\u015bci Boga. W liturgii Mszy \u015bw. kl\u0119czymy podczas konsekracji, a drugi raz po od\u015bpiewaniu \u201eBaranku Bo\u017cy\u201d, przed ukazaniem przez celebransa Cia\u0142a Pa\u0144skiego z towarzysz\u0105c\u0105 temu formu\u0142\u0105 s\u0142own\u0105: \u201eOto Baranek Bo\u017cy, kt\u00f3ry g\u0142adzi grzechy \u015bwiata\u201d. Warto na koniec przypomnie\u0107, \u017ce osoby w podesz\u0142ym wieku, s\u0142abe i chore s\u0105 zwolnione ze stania i kl\u0119czenie i mog\u0105 siedzie\u0107 w czasie ca\u0142ej liturgii mszalnej.<\/p>\n

Kierunek nadziei
\n<\/strong>Je\u015bli nasza postawa tak wiele znaczy to jak\u017ce g\u0142\u0119bokie znaczenie maj\u0105 gesty celebransa. Jak pisze ks. Stefa\u0144ski, r\u0119ka kap\u0142ana w celebracji eucharystycznej \u201eprzemawia\u201d i \u201edialoguje\u201d z uczestnikami liturgii. Czyni to cz\u0119sto i na r\u00f3\u017cne sposoby. Ma ona wiele do przekazania i jest no\u015bnikiem wielorakiej tre\u015bci duchowej. R\u0119ka celebransa b\u0142ogos\u0142awi, rozgrzesza, karmi Cia\u0142em Chrystusa, wi\u0105\u017ce stu\u0142\u0105 r\u0119ce ma\u0142\u017conk\u00f3w, sypie ziemi\u0119 na wieko trumny. Najcz\u0119\u015bciej jednak widzimy celebransa czyni\u0105cego znak krzy\u017ca. Dzieje si\u0119 tak w czasie Mszy \u015bw. czterokrotnie i za ka\u017cdym razem w inny spos\u00f3b. Ksi\u0105dz czyni znak krzy\u017ca na pocz\u0105tku liturgii, dotyka przy tym swego czo\u0142a, serca i ramion, wskazuj\u0105c, \u017ce w obecno\u015bci Boga ca\u0142y cz\u0142owiek stoi w s\u0142u\u017cebnej gotowo\u015bci. Seria czterech znak\u00f3w krzy\u017ca towarzyszy odczytaniu Ewangelii. Pierwszy z nich kre\u015bli celebrans na ksi\u0119dze lekcjonarza, a nast\u0119pne trzy na sobie (a my za nim), ukazuj\u0105c, \u017ce s\u0142owo Bo\u017ce przyjmujemy z podniesionym czo\u0142em, \u015bwiadczymy ustami i przechowujemy w sercu. Kolejny moment kre\u015blenia znaku krzy\u017ca dotyczy dar\u00f3w ofiarnych chleba i wina. Towarzysz\u0105ca temu modlitwa do Ducha \u015awi\u0119tego jest pro\u015bb\u0105 o u\u015bwi\u0119cenie tych dar\u00f3w, aby sta\u0142y si\u0119 Cia\u0142em i Krwi\u0105 Chrystusa. Kolejny raz kap\u0142an wykonuje znak krzy\u017ca rozsy\u0142aj\u0105c zgromadzonych na ko\u0144cu Mszy \u015bw. To b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo nie tyle ko\u0144czy Eucharysti\u0119, ile przenosi jej trwanie poza pr\u00f3g budynku ko\u015bcielnego. Z kolei r\u0119ce kap\u0142ana wyci\u0105gni\u0119te nad darami ofiarnymi towarzysz\u0105 pro\u015bbie kierowanej do Ducha \u015awi\u0119tego o ich u\u015bwi\u0119cenie. Ten sam gest mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 tak\u017ce pod koniec liturgii w czasie dodatkowych wezwa\u0144 o b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo dla obecnych na Eucharystii. Innym gestem s\u0105 d\u0142onie z\u0142o\u017cone do modlitwy np. w czasie Wyznania wiary. Ma\u0142o kto wie, \u017ce gest ten ma swoje \u017ar\u00f3d\u0142o w epoce feudalnej, kiedy podw\u0142adny wk\u0142ada\u0142 z\u0142o\u017cone d\u0142onie w d\u0142onie w\u0142adcy, okazuj\u0105c mu w ten spos\u00f3b cze\u015b\u0107 i pos\u0142usze\u0144stwo. Gest ten \u2013 jak wyja\u015bnia ks. Stefa\u0144ski – ma czyteln\u0105 symbolik\u0119 i znaczenie tak\u017ce dzisiaj. Stoimy w obecno\u015bci Bo\u017cej i w Jego d\u0142onie sk\u0142adamy nasze \u017cycie. Z\u0142o\u017cone d\u0142onie to tak\u017ce kierunek naszej nadziei. I jeszcze jeden gest celebransa \u2013 r\u0119ce roz\u0142o\u017cone przy s\u0142owach \u201ePan z wami\u201d. Kap\u0142an zach\u0119ca w\u00f3wczas wszystkich obecnych \u2013 nie b\u00f3jcie si\u0119, nie jeste\u015bmy sami, Pan jest tutaj z nami! Ten gest towarzyszy wszystkim modlitwom kierowanym do Chrystusa obecnego w liturgii Mszy \u015bw. natomiast r\u0119ce celebransa unosz\u0105ce w czasie podniesienia \u015bwi\u0119te postaci Chleba i Wina tworz\u0105 jakby tron, aby te konsekrowane postaci mog\u0142y by\u0107 ujrzane, uwielbione i uczczone przez obecnych. Inny gest ksi\u0119dza i wiernych ma miejsce przy recytacji \u201espowiedzi powszechnej\u201d. Uderzenie si\u0119 w piersi \u2013 bo o ten znak chodzi \u2013 wyra\u017ca przede wszystkim pokor\u0119. Ju\u017c \u015bw. Augustyn poucza\u0142, \u017ce korze\u0144 dobra i z\u0142a znajduje si\u0119 nie tyle w g\u0142owie, co w sercu. To serce zatem trzeba uderzeniem skruszy\u0107. Podobny gest czynimy przy wezwaniu \u201eBaranku Bo\u017cy\u201d. Ka\u017cdorazowe uderzenie si\u0119 w pier\u015b jest zawsze uznaniem przed Bogiem, \u017ce oto staje przed Nim grzeszny, s\u0142aby cz\u0142owiek.<\/p>\n

Kolor ma znaczenie
\n<\/strong>Swoj\u0105 symbolik\u0119 i znaczenie maj\u0105 tak\u017ce szaty liturgiczne kap\u0142ana. Warto wspomnie\u0107, \u017ce odnajdujemy w nich echo codziennego ubioru staro\u017cytnych Rzymian. W liturgii kap\u0142a\u0144skie szaty spe\u0142niaj\u0105 funkcj\u0119 obrz\u0119dow\u0105, \u015bwi\u0105teczn\u0105 i informuj\u0105c\u0105. Najbardziej widoczny jest ornat, a tak\u017ce alba i stu\u0142a. Alba nale\u017cy do najstarszych okry\u0107 celebransa. Jest to bia\u0142a (albus znaczy bia\u0142y) tunika z d\u0142ugimi r\u0119kawami, noszona dawniej jako codzienne, \u015bwieckie odzienie. Wysz\u0142a ca\u0142kowicie z u\u017cycia w VI w., Ko\u015bci\u00f3\u0142 zachowa\u0142 j\u0105 jednak w liturgii. Swym bia\u0142ym kolorem alba symbolizuje wolno\u015b\u0107 od grzechu i potrzeb\u0119 stawania przed Bogiem w czysto\u015bci serca. Ornat z kolei to dawna opo\u0144cza staro\u017cytnych Rzymian – rodzaj szerokiego p\u0142aszcza z otworem na g\u0142ow\u0119, niekiedy wci\u0119ty po bokach. Z czasem sta\u0142 si\u0119 strojem eleganckim; jego noszenie by\u0142o przywilejem senator\u00f3w rzymskich. Po uzyskaniu przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 w IV w. wolno\u015bci, opo\u0144czy tej u\u017cywa\u0142o ju\u017c prawie wy\u0142\u0105cznie duchowie\u0144stwo w czasie liturgii mszalnej. Oznacza\u0142a ona dostoje\u0144stwo, powag\u0119, szacunek, gdy\u017c jej pierwotny kszta\u0142t pozwala\u0142 jedynie na powolne, szerokie, uroczyste i majestatyczne gesty. I jeszcze towarzysz\u0105ca ornatowi stu\u0142a \u2013 symbol powo\u0142ania i pos\u0142ugi kap\u0142a\u0144skiej. Zwykle w tym samym co ornat kolorze, kt\u00f3ry ma swoj\u0105 niebagateln\u0105, tradycyjn\u0105, biblijn\u0105 i kulturow\u0105 wymow\u0119. Koloru bia\u0142ego u\u017cywa si\u0119 w dni liturgiczne o charakterze radosnym, \u015bwi\u0105tecznym. Bia\u0142y to kolor \u015bwiat\u0142a, chwa\u0142y nowego \u017cycia i niewinno\u015bci. U\u017cywa si\u0119 go w liturgii Bo\u017cego Narodzenia i okresie wielkanocnym (z wyj\u0105tkiem dni nawi\u0105zuj\u0105cych do M\u0119ki Pa\u0144skiej), a tak\u017ce w dni maryjne oraz ku czci \u015bwi\u0119tych, kt\u00f3rzy nie s\u0105 m\u0119czennikami. Ornaty w kolorze czerwonym, symbolizuj\u0105cym ogie\u0144, krew, kt\u00f3ra daje \u017cycie, m\u0119k\u0119 i mi\u0142o\u015b\u0107 u\u017cywa si\u0119 w liturgii czci M\u0119ki Pa\u0144skiej, \u015bwi\u0119tych m\u0119czennik\u00f3w oraz w niedziel\u0119 Zes\u0142ania Ducha \u015awi\u0119tego. Kolor fioletowy \u2013 jak wiadomo – wyra\u017ca pokut\u0119, umartwienie, \u017ca\u0142ob\u0119, a tak\u017ce pokor\u0119 i godno\u015b\u0107. Stosowany jest w okresie Adwentu, Wielkiego Postu, w liturgii mszalnej za zmar\u0142ych i w dni pokutne. Kolor zielony natomiast widoczny jest w dni zwyk\u0142e roku liturgicznego. Symbolizuje nadziej\u0119, wzrost duchowy oraz wiar\u0119 w ostateczne przeznaczenie cz\u0142owieka. Koloru czarnego mo\u017cna u\u017cywa\u0107 zamiast fioletowego w czasie liturgii za zmar\u0142ych. Funkcj\u0119 uniwersalnego i uroczystego koloru pe\u0142ni barwa z\u0142ota. Kolor ten mo\u017ce zast\u0119powa\u0107 wszystkie omawiane powy\u017cej. Szaty i kolory liturgiczne \u2013 jak dodaje ks. Stefa\u0144ski \u2013 maj\u0105 zawsze przybli\u017cy\u0107 i plastycznie ukaza\u0107 godno\u015b\u0107, pi\u0119kno i wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 celebracji eucharystycznej.<\/p>\n

cdn…<\/p>\n

prof. Jerzy Stefa\u0144ski<\/p>\n

Bernadeta Kruszyk „Przewodnik Katolicki”
\narchidiecezja.pl<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Papie\u017c Pawe\u0142 VI uczy\u0142, \u017ce nie cz\u0142owiek istnieje dla liturgii, lecz liturgia dla cz\u0142owieka. Warto wi\u0119c, by cz\u0142owiek j\u0105 rozumia\u0142, do czego w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny zach\u0119ca obecny rok duszpasterski, w kt\u00f3rym mamy si\u0119 pochyli\u0107 nad naszymi parafialnymi celebracjami liturgicznymi. W wydanej w 2005 roku niewielkiej ksi\u0105\u017ceczce \u201eO Mszy \u015bw. najpro\u015bciej\u201d jej autor, ks. prof. Jerzy …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":16320,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0},"categories":[14],"tags":[],"yoast_head":"\nKs. prof. Jerzy Stefa\u0144ski "O Mszy \u015bwi\u0119tej najpro\u015bciej" - Pako\u015b\u0107 \u2013 Kalwaria<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/2021\/03\/01\/ks-prof-jerzy-stefanski-o-mszy-swietej-najprosciej\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ks. prof. Jerzy Stefa\u0144ski "O Mszy \u015bwi\u0119tej najpro\u015bciej" - Pako\u015b\u0107 \u2013 Kalwaria\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Papie\u017c Pawe\u0142 VI uczy\u0142, \u017ce nie cz\u0142owiek istnieje dla liturgii, lecz liturgia dla cz\u0142owieka. Warto wi\u0119c, by cz\u0142owiek j\u0105 rozumia\u0142, do czego w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny zach\u0119ca obecny rok duszpasterski, w kt\u00f3rym mamy si\u0119 pochyli\u0107 nad naszymi parafialnymi celebracjami liturgicznymi. W wydanej w 2005 roku niewielkiej ksi\u0105\u017ceczce \u201eO Mszy \u015bw. najpro\u015bciej\u201d jej autor, ks. prof. Jerzy …\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/2021\/03\/01\/ks-prof-jerzy-stefanski-o-mszy-swietej-najprosciej\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Pako\u015b\u0107 \u2013 Kalwaria\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/KalwariaPakosc\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-03-01T07:30:33+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-03-06T11:21:12+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/2021-01-05-13-33-45.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"300\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"273\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"pakosc-kalwaria\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/\",\"name\":\"Pako\u015b\u0107 \u2013 Kalwaria\",\"description\":\"Parafia Rzymsko \u2013 Katolicka p.w. Pana Jezusa Ukrzy\u017cowanego i Matki Bo\u017cej Bolesnej ul. Barci\u0144ska 60, 88\u2013170 Pako\u015b\u0107 \u2013 Kalwaria\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/2021\/03\/01\/ks-prof-jerzy-stefanski-o-mszy-swietej-najprosciej\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"url\":\"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/2021-01-05-13-33-45.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/2021-01-05-13-33-45.jpg\",\"width\":300,\"height\":273},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/2021\/03\/01\/ks-prof-jerzy-stefanski-o-mszy-swietej-najprosciej\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/2021\/03\/01\/ks-prof-jerzy-stefanski-o-mszy-swietej-najprosciej\/\",\"name\":\"Ks. prof. Jerzy Stefa\u0144ski \\\"O Mszy \u015bwi\u0119tej najpro\u015bciej\\\" - Pako\u015b\u0107 \u2013 Kalwaria\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/2021\/03\/01\/ks-prof-jerzy-stefanski-o-mszy-swietej-najprosciej\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2021-03-01T07:30:33+00:00\",\"dateModified\":\"2021-03-06T11:21:12+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/#\/schema\/person\/af10b943be0760709227d060eadcb2aa\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/2021\/03\/01\/ks-prof-jerzy-stefanski-o-mszy-swietej-najprosciej\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/2021\/03\/01\/ks-prof-jerzy-stefanski-o-mszy-swietej-najprosciej\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/2021\/03\/01\/ks-prof-jerzy-stefanski-o-mszy-swietej-najprosciej\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ks. prof. Jerzy Stefa\u0144ski „O Mszy \u015bwi\u0119tej najpro\u015bciej”\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/#\/schema\/person\/af10b943be0760709227d060eadcb2aa\",\"name\":\"pakosc-kalwaria\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e7049d338b55eac6a0027ff3218b8d02?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e7049d338b55eac6a0027ff3218b8d02?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"pakosc-kalwaria\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/KalwariaPakosc\/\"],\"url\":\"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/author\/pakosc-kalwaria\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ks. prof. Jerzy Stefa\u0144ski \"O Mszy \u015bwi\u0119tej najpro\u015bciej\" - Pako\u015b\u0107 \u2013 Kalwaria","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/2021\/03\/01\/ks-prof-jerzy-stefanski-o-mszy-swietej-najprosciej\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Ks. prof. Jerzy Stefa\u0144ski \"O Mszy \u015bwi\u0119tej najpro\u015bciej\" - Pako\u015b\u0107 \u2013 Kalwaria","og_description":"Papie\u017c Pawe\u0142 VI uczy\u0142, \u017ce nie cz\u0142owiek istnieje dla liturgii, lecz liturgia dla cz\u0142owieka. Warto wi\u0119c, by cz\u0142owiek j\u0105 rozumia\u0142, do czego w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny zach\u0119ca obecny rok duszpasterski, w kt\u00f3rym mamy si\u0119 pochyli\u0107 nad naszymi parafialnymi celebracjami liturgicznymi. W wydanej w 2005 roku niewielkiej ksi\u0105\u017ceczce \u201eO Mszy \u015bw. najpro\u015bciej\u201d jej autor, ks. prof. Jerzy …","og_url":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/2021\/03\/01\/ks-prof-jerzy-stefanski-o-mszy-swietej-najprosciej\/","og_site_name":"Pako\u015b\u0107 \u2013 Kalwaria","article_author":"https:\/\/www.facebook.com\/KalwariaPakosc\/","article_published_time":"2021-03-01T07:30:33+00:00","article_modified_time":"2021-03-06T11:21:12+00:00","og_image":[{"width":300,"height":273,"url":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/2021-01-05-13-33-45.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary","twitter_misc":{"Napisane przez":"pakosc-kalwaria","Szacowany czas czytania":"14 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/#website","url":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/","name":"Pako\u015b\u0107 \u2013 Kalwaria","description":"Parafia Rzymsko \u2013 Katolicka p.w. Pana Jezusa Ukrzy\u017cowanego i Matki Bo\u017cej Bolesnej ul. Barci\u0144ska 60, 88\u2013170 Pako\u015b\u0107 \u2013 Kalwaria","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","@id":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/2021\/03\/01\/ks-prof-jerzy-stefanski-o-mszy-swietej-najprosciej\/#primaryimage","inLanguage":"pl-PL","url":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/2021-01-05-13-33-45.jpg","contentUrl":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/2021-01-05-13-33-45.jpg","width":300,"height":273},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/2021\/03\/01\/ks-prof-jerzy-stefanski-o-mszy-swietej-najprosciej\/#webpage","url":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/2021\/03\/01\/ks-prof-jerzy-stefanski-o-mszy-swietej-najprosciej\/","name":"Ks. prof. Jerzy Stefa\u0144ski \"O Mszy \u015bwi\u0119tej najpro\u015bciej\" - Pako\u015b\u0107 \u2013 Kalwaria","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/2021\/03\/01\/ks-prof-jerzy-stefanski-o-mszy-swietej-najprosciej\/#primaryimage"},"datePublished":"2021-03-01T07:30:33+00:00","dateModified":"2021-03-06T11:21:12+00:00","author":{"@id":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/#\/schema\/person\/af10b943be0760709227d060eadcb2aa"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/2021\/03\/01\/ks-prof-jerzy-stefanski-o-mszy-swietej-najprosciej\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/2021\/03\/01\/ks-prof-jerzy-stefanski-o-mszy-swietej-najprosciej\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/2021\/03\/01\/ks-prof-jerzy-stefanski-o-mszy-swietej-najprosciej\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ks. prof. Jerzy Stefa\u0144ski „O Mszy \u015bwi\u0119tej najpro\u015bciej”"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/#\/schema\/person\/af10b943be0760709227d060eadcb2aa","name":"pakosc-kalwaria","image":{"@type":"ImageObject","@id":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/#personlogo","inLanguage":"pl-PL","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e7049d338b55eac6a0027ff3218b8d02?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e7049d338b55eac6a0027ff3218b8d02?s=96&d=mm&r=g","caption":"pakosc-kalwaria"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/KalwariaPakosc\/"],"url":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/author\/pakosc-kalwaria\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16319"}],"collection":[{"href":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16319"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16319\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16322,"href":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16319\/revisions\/16322"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16320"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16319"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16319"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pakosc-kalwaria.franciszkanie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16319"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}