O \u0141AD SPO\u0141ECZNY DLA WSP\u00d3LNEGO DOBRA<\/p>\n
Spo\u0142eczna misja Ko\u015bcio\u0142a \u2013 Spory spo\u0142eczno-polityczne i konieczno\u015b\u0107 ich przezwyci\u0119\u017cenia \u2013 Do\u015bwiadczenie solidarno\u015bci \u2013 Potrzeba nawr\u00f3cenia i dialogu \u2013 Refleksja nad j\u0119zykiem \u2013 Istota polityki \u2013 Fundamenty \u0142adu spo\u0142ecznego \u2013 \u0141ad instytucjonalny pa\u0144stwa \u2013 M\u0105dro\u015bciowy wymiar polityki \u2013 Wezwanie do modlitwy i zaanga\u017cowania<\/p>\n
W minionych dziesi\u0119ciu latach Episkopat Polski trzykrotnie zabiera\u0142 g\u0142os w sprawach spo\u0142ecznych w formie dokument\u00f3w opracowanych przez jego Rad\u0119 ds. Spo\u0142ecznych: S\u0142u\u017cy\u0107 prawdzie o ma\u0142\u017ce\u0144stwie i rodzinie [2009], W trosce o cz\u0142owieka i dobro wsp\u00f3lne [2012] oraz Chrze\u015bcija\u0144ski kszta\u0142t patriotyzmu [2017]. Rocznica ta stanowi okazj\u0119 do wskazania na aktualno\u015b\u0107 zawartego w nich nauczania Ko\u015bcio\u0142a, do wzbudzenia w ich \u015bwietle refleksji nad obecnym stanem polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa oraz wezwania do podj\u0119cia wzmo\u017conego wysi\u0142ku na rzecz budowania autentycznych relacji mi\u0119dzyludzkich w uporz\u0105dkowanej zgodzie (tranquillitas ordinis). Zach\u0119caj\u0105 nas do tego s\u0142owa papie\u017ca Franciszka: \u201enawr\u00f3cenie chrze\u015bcija\u0144skie wymaga, aby\u015bmy rozwa\u017cyli ponownie w pierwszym rz\u0119dzie to, co dotyczy \u0142adu spo\u0142ecznego i realizacji dobra wsp\u00f3lnego\u201d (EG, nr 182).<\/p>\n
Spo\u0142eczna misja Ko\u015bcio\u0142a<\/p>\n
Cz\u0142owiek, obdarzony niezbywaln\u0105 godno\u015bci\u0105 i natur\u0105 spo\u0142eczn\u0105, jest powo\u0142any do budowania spo\u0142ecze\u0144stwa prawdziwie ludzkiego, do odpowiedzialno\u015bci za nie i prze\u017cywania go w taki spos\u00f3b, aby w atmosferze wzajemnej \u017cyczliwo\u015bci, solidarno\u015bci i wsp\u00f3\u0142pracy, we wzajemnej wymianie dar\u00f3w, tworzy\u0107 wsp\u00f3lnot\u0119, w kt\u00f3rej ka\u017cdy mo\u017ce integralnie rozwija\u0107 si\u0119 w ramach wsp\u00f3lnego dobra. Profetyczno-krytyczne odnoszenie si\u0119 do rzeczywisto\u015bci spo\u0142ecznej stanowi cz\u0119\u015b\u0107 misji ewangelizacyjnej, kt\u00f3r\u0105 Ko\u015bci\u00f3\u0142 wype\u0142nia poprzez potr\u00f3jne pos\u0142annictwo: nauczania, u\u015bwi\u0119cania i pos\u0142ug\u0119 mi\u0142o\u015bci. Jest ono znakiem Kr\u00f3lestwa Bo\u017cego, kt\u00f3re \u2013 nie b\u0119d\u0105c z tego \u015bwiata \u2013 w tym \u015bwiecie si\u0119 realizuje. \u201eNie mo\u017cna ju\u017c d\u0142u\u017cej twierdzi\u0107, \u017ce religia powinna si\u0119 ogranicza\u0107 do sfery prywatnej i \u017ce istnieje tylko po to, by przygotowa\u0107 dusze do nieba. Wiemy, \u017ce B\u00f3g pragnie szcz\u0119\u015bcia swoich dzieci tak\u017ce na tej ziemi [\u2026]. Dlatego pasterze korzystaj\u0105c ze zdobyczy r\u00f3\u017cnych nauk, maj\u0105 prawo wydawa\u0107 opini\u0119 na temat wszystkiego, co dotyczy \u017cycia os\u00f3b, poniewa\u017c zadanie ewangelizacji poci\u0105ga za sob\u0105 i wymaga integralnej promocji ka\u017cdego cz\u0142owieka\u201d (EG, nr 182).<\/p>\n
Zgodnie z soborow\u0105 zasad\u0105 autonomii porz\u0105dku politycznego, rol\u0105 Ko\u015bcio\u0142a hierarchicznego nie jest anga\u017cowanie si\u0119 w naturalne w \u017cyciu politycznym kontrowersje ani \u2013 tym bardziej \u2013 ich rozstrzyganie. Nie chodzi o zdobycie przywilej\u00f3w czy o opowiadanie si\u0119 za kt\u00f3r\u0105\u015b ze stron. Jednak aktualny stan polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa stanowi wyzwanie dla misji Ko\u015bcio\u0142a. Rozumiej\u0105c r\u00f3\u017cnice, kt\u00f3re s\u0105 nieod\u0142\u0105cznym elementem ka\u017cdej rzeczywisto\u015bci spo\u0142ecznej, ze smutkiem dostrzegamy istniej\u0105ce w naszej ojczy\u017anie podzia\u0142y i konflikty, jak te\u017c brak dostatecznego zaanga\u017cowania w budowanie wsp\u00f3lnoty, co nie pozwala w pe\u0142ni docenia\u0107 obecnego w \u017cyciu spo\u0142ecznym dobra. Rywalizacja polityczna dawno przekroczy\u0142a granice demokratycznych polemik pomi\u0119dzy zwolennikami r\u00f3\u017cnych wizji rozwoju ojczyzny i dotyka najg\u0142\u0119bszych fundament\u00f3w naszej narodowej wsp\u00f3lnoty oraz wp\u0142ywa na jej postrzeganie w kontek\u015bcie mi\u0119dzynarodowym. Postawy te \u2013 utrwalane i podsycane \u2013 rodz\u0105 atmosfer\u0119 niezrozumienia, kt\u00f3ra od d\u0142u\u017cszego ju\u017c czasu dotyka i niepokoi wielu naszych rodak\u00f3w, zar\u00f3wno wierz\u0105cych, jak i niewierz\u0105cych, k\u0142adzie si\u0119 g\u0142\u0119bokim cieniem nie tylko na sprawach publicznych, lecz tak\u017ce na codziennym \u017cyciu. Dotyczy to tak\u017ce cz\u0142onk\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a Chrystusowego, kt\u00f3rego wsp\u00f3lnota \u201eniezale\u017cnie od tego, czy jest du\u017ca czy ma\u0142a \u2013 \u017cyje w \u015bwiecie; jej warunki, jej droga, jej przyk\u0142ad i s\u0142owo nieuchronnie wywieraj\u0105 wp\u0142yw na pozosta\u0142\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wsp\u00f3lnoty\u201d [1] .<\/p>\n
Pragniemy wi\u0119c \u2013 jako uczniowie Chrystusa i obywatele Rzeczpospolitej \u2013 ponownie przyczyni\u0107 si\u0119 do budowania autentycznej wsp\u00f3lnoty si\u00f3str i braci buduj\u0105cych poprzez mi\u0142o\u015b\u0107 w prawdzie (caritas in veritate) dobro wsp\u00f3lne naszej ojczyzny.<\/p>\n
Spory spo\u0142eczno-polityczne i konieczno\u015b\u0107 ich przezwyci\u0119\u017cenia<\/p>\n
\u017byjemy w zr\u00f3\u017cnicowanym spo\u0142ecze\u0144stwie. Spory czy rywalizacje s\u0105 w nim czym\u015b naturalnym. \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 dobrze wie, \u017ce w historii nieuchronnie powstaj\u0105 konflikty interes\u00f3w pomi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi grupami spo\u0142ecznymi i \u017ce wobec nich chrze\u015bcijanin musi cz\u0119sto zaj\u0105\u0107 stanowisko zdecydowane i konsekwentne\u201d (CA, nr 14). Godziwe zaanga\u017cowanie w konflikt polityczny czy spo\u0142eczny mo\u017ce by\u0107 form\u0105 walki o wolno\u015b\u0107, sprawiedliwo\u015b\u0107, s\u0142uszne prawa s\u0142abszych czy wyzyskiwanych.<\/p>\n
Sp\u00f3r polityczny powinien by\u0107 \u201ezmaganiem si\u0119 o co\u015b\u201d. W kontek\u015bcie walki zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych o sprawiedliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 i o uprawnienia ludzi pracy \u015bw. Jan Pawe\u0142 II pisa\u0142: \u201ewalka ta powinna by\u0107 traktowana jako normalne staranie o w\u0142a\u015bciwe dobro [\u2026] nie jest to natomiast walk\u0105 przeciwko innym. Je\u015bli w sprawach spornych przybiera r\u00f3wnie\u017c i taki charakter, to dzieje si\u0119 to z uwagi na dobro spo\u0142ecznej sprawiedliwo\u015bci, a nie \u00abdla walki\u00bb albo te\u017c dla wyeliminowania przeciwnika\u201d (LE, nr 20). Jest to \u201ewalka szlachetna\u201d, kt\u00f3ra nie ma nic wsp\u00f3lnego z walk\u0105 klas spo\u0142ecznych czy stronnictw politycznych. Gorzej, je\u015bli \u201ezmaganie si\u0119 o co\u015b\u201d zostaje zdominowane przez \u201ezmaganie si\u0119 z\u00a0kim\u015b\u201d. W\u00f3wczas polityka przestaje by\u0107 roztropn\u0105 trosk\u0105 o dobro wsp\u00f3lne. Staje si\u0119 wy\u0142\u0105cznie walk\u0105 o w\u0142adz\u0119 \u2013 mniej lub bardziej wyrafinowan\u0105 gr\u0105.<\/p>\n
O ile na scenie politycznej traktowana jest ona \u2013 przynajmniej przez cz\u0119\u015b\u0107 aktor\u00f3w \u2013 jako specyficzny polityczny spektakl, o tyle trafiaj\u0105c za po\u015brednictwem medi\u00f3w do rodzinnych dom\u00f3w, miejsc pracy czy s\u0105siedzkich wsp\u00f3lnot, wywo\u0142uje autentyczny niepok\u00f3j i cz\u0119sto trwa\u0142e, bolesne podzia\u0142y, a tak\u017ce zniech\u0119cenie i zm\u0119czenie polityk\u0105 oraz wycofywanie si\u0119 w sfer\u0119 prywatn\u0105. Rodzi konflikty, kt\u00f3re nie tylko utrudniaj\u0105 niezb\u0119dne dzia\u0142ania na rzecz wsp\u00f3lnego dobra, ale mog\u0105 prowadzi\u0107 do deprecjonowania podzielanych autorytet\u00f3w, do\u015bwiadcze\u0144 historycznych czy dorobku kulturowego \u2013 tworz\u0105cych fundament narodowej wsp\u00f3lnoty.<\/p>\n
Wyra\u017camy g\u0142\u0119bokie przekonanie, \u017ce \u2013 niezale\u017cnie od podzia\u0142\u00f3w oraz napi\u0119\u0107 politycznych i spo\u0142ecznych \u2013 w Polsce jest mo\u017cliwe i konieczne budowanie narodowej wsp\u00f3lnoty poprzez dialog i solidarno\u015b\u0107 w prawdzie, we wzajemnym szacunku i z my\u015bl\u0105 o przysz\u0142ych pokoleniach. I t\u0105 nadziej\u0105 chcemy si\u0119 dzieli\u0107.<\/p>\n
Do\u015bwiadczenie solidarno\u015bci<\/p>\n
Warunkiem z\u0142agodzenia bolesnych nieraz podzia\u0142\u00f3w i odbudowy pojednanej wsp\u00f3lnoty narodowej jest odkrycie na nowo do\u015bwiadczenia spo\u0142ecznej solidarno\u015bci, tak mocno wpisanego w nasz\u0105 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 histori\u0119. Ko\u015bci\u00f3\u0142 uczy, \u017ce solidarno\u015b\u0107 spo\u0142eczna \u2013 rozumiana zar\u00f3wno jako zasada porz\u0105dku spo\u0142ecznego, jak i cnota moralna \u2013 jest form\u0105 mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego, sposobem wzmacniania wi\u0119zi spo\u0142ecznych (por. CA, nr 10). \u201eZaanga\u017cowanie w tym kierunku \u2013 przypomina Kompendium Nauki Spo\u0142ecznej Ko\u015bcio\u0142a \u2013 wyra\u017ca si\u0119 przez nies\u0142abn\u0105cy pozytywny wk\u0142ad w dobro wsp\u00f3lne i przez poszukiwanie punkt\u00f3w mo\u017cliwego porozumienia tak\u017ce tam, gdzie przewa\u017ca logika podzia\u0142u i rozbicia\u201d (KNSK, nr 194).<\/p>\n
Do\u015bwiadczenie solidarno\u015bci odegra\u0142o ju\u017c raz we wsp\u00f3\u0142czesnej historii Polski ogromn\u0105 rol\u0119. Wielki og\u00f3lnospo\u0142eczny ruch, kt\u00f3ry w roku 1980 solidarno\u015b\u0107 uczyni\u0142 sw\u0105 zasad\u0105 i or\u0119\u017cem, rozpocz\u0105\u0142 drog\u0119 naszej ojczyzny do wolno\u015bci, przyczyni\u0142 si\u0119 do obalenia ustroju komunistycznego, przygotowa\u0142 grunt dla pokojowych rewolucji roku 1989, staj\u0105c si\u0119 dla ca\u0142ego \u015bwiata przyk\u0142adem i praktyczn\u0105 lekcj\u0105 zastosowania zasad chrze\u015bcija\u0144skich. Protagonista i \u015bwiadek tamtych wydarze\u0144, \u015bw. Jan Pawe\u0142 II, pisa\u0142, \u017ce: \u201ewyst\u0119puj\u0105c przeciw re\u017cimom opartym na sile propagandy i terroru, solidarno\u015b\u0107 ta sta\u0142a si\u0119 moralnym j\u0105drem \u00absi\u0142y bezsilnych\u00bb\u201d [2].<\/p>\n
W solidarno\u015bci ci\u0105gle jest ta sama si\u0142a. Wzywa ka\u017cdego z nas do \u201emocnej i trwa\u0142ej woli anga\u017cowania si\u0119 na rzecz dobra wsp\u00f3lnego, czyli dobra wszystkich i ka\u017cdego, wszyscy bowiem jeste\u015bmy odpowiedzialni za wszystkich\u201d (SRS, nr 38).\u00a0 Tylko w postawie solidarno\u015bci mo\u017cliwe jest budowanie pomy\u015blno\u015bci narodowej wsp\u00f3lnoty.<\/p>\n
Potrzeba nawr\u00f3cenia i dialogu<\/p>\n
Solidarno\u015b\u0107 nie mo\u017ce istnie\u0107 bez prawdy. Tak\u017ce tej historycznej, apeluj\u0105cej o wzajemne wybaczenie i nawr\u00f3cenie. Potrzebujemy dzisiaj nawr\u00f3cenia i dialogu. Szczera gotowo\u015b\u0107 do otwartej, uczciwej rozmowy jest wyrazem umi\u0142owania prawdy, dobra i wolno\u015bci, a tak\u017ce szacunku dla godno\u015bci i podmiotowo\u015bci wszystkich obywateli, bez wzgl\u0119du na ich przekonania czy sympatie polityczne. Nawo\u0142uj\u0105c wszystkich uczestnik\u00f3w polskiego \u017cycia publicznego do nawr\u00f3cenia i dialogu, jednocze\u015bnie zach\u0119camy do odwa\u017cnego otwierania si\u0119 na prawd\u0119, do kt\u00f3rej ka\u017cdy uczciwy dialog przybli\u017ca i prowadzi.<\/p>\n
Chodzi zw\u0142aszcza o prawd\u0119 o niezbywalnej godno\u015bci i prawie do \u017cycia ka\u017cdego cz\u0142owieka od pocz\u0119cia do naturalnej \u015bmierci. Ale tak\u017ce o prawd\u0119 o spo\u0142ecznych i ekonomicznych wyzwaniach, kt\u00f3rym skutecznie sprosta\u0107 mo\u017cemy tylko wsp\u00f3lnie w postawie solidarno\u015bci. Prawd\u0119 o tym, \u017ce \u017cadna partia polityczna niezale\u017cnie od swego spo\u0142ecznego poparcia, nie ma monopolu ani na rozwi\u0105zania, kt\u00f3re skutecznie mog\u0142yby odpowiedzie\u0107 na wszystkie potrzeby spo\u0142ecze\u0144stwa, ani cudownej recepty na jego niedomagania. Prawd\u0119 o tym, \u017ce w\u0142adz\u0119 publiczn\u0105 uprawomocnia nie tylko demokratyczny wyb\u00f3r, lecz tak\u017ce jej zaanga\u017cowanie na rzecz wsp\u00f3lnego dobra. Prawd\u0119 o wielko\u015bci naszego narodu, kt\u00f3ra nie zamyka jednak nigdy drogi do narodowego rachunku sumienia czy szukania pojednania z innymi narodami. Prawd\u0119 o tym, \u017ce prawdziw\u0105 miar\u0105 odpowiedzialno\u015bci politycznej jest troska o nasz\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107, a nie koncentrowanie si\u0119 na bie\u017c\u0105cych sonda\u017cach popularno\u015bci czy zamykanie si\u0119 w sporach o trudn\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107. Wreszcie prawd\u0119 o tym, \u017ce miar\u0105 wielko\u015bci ka\u017cdego pa\u0144stwa jest spos\u00f3b, w jaki potrafi wspiera\u0107 integralny rozw\u00f3j obywateli: duchowy, intelektualny, kulturalny i gospodarczy, a zw\u0142aszcza to, w jaki spos\u00f3b potrafi towarzyszy\u0107 rodzinie \u2013 jako instytucji i fundamencie wsp\u00f3lnoty \u2013 oraz wszystkim ludziom najs\u0142abszym, bezradnym i bezbronnym.<\/p>\n
Refleksja nad j\u0119zykiem<\/p>\n
Aby taki dialog by\u0142 mo\u017cliwy, kluczowa jest refleksja nad j\u0119zykiem, kt\u00f3rym pos\u0142ugujemy si\u0119 w \u017cyciu publicznym. Wszelki dialog ko\u0144czy si\u0119 w\u00f3wczas, gdy j\u0119zyk publicznych debat s\u0142u\u017cy budowaniu jednostronnego i nieprawdziwego obrazu \u017cycia spo\u0142ecznego czy te\u017c stygmatyzowaniu politycznych oponent\u00f3w.<\/p>\n
Dlatego wzywamy wszystkich uczestnik\u00f3w \u017cycia publicznego, zw\u0142aszcza polityk\u00f3w, dziennikarzy, publicyst\u00f3w i u\u017cytkownik\u00f3w medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych, ale tak\u017ce zabieraj\u0105cych g\u0142os w gronie rodzinnym, s\u0105siedzkim i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, do g\u0142\u0119bokiej refleksji nad j\u0119zykiem u\u017cywanym w rozmowach o sprawach publicznych. Jeste\u015bmy bowiem przekonani, \u017ce jego barwno\u015b\u0107 i wyrazisto\u015b\u0107 mo\u017cna i nale\u017cy pogodzi\u0107 z szacunkiem zar\u00f3wno dla oponent\u00f3w, jak i dla odbiorc\u00f3w. Wyra\u017ca si\u0119 on poprzez oddzielanie \u2013 wypowiadanej w dobrej wierze \u2013 krytyki zaniecha\u0144 lub b\u0142\u0119d\u00f3w, od takiego sposobu formu\u0142owania ocen poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b czy \u015brodowisk, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 krzywdz\u0105cy, czy wr\u0119cz uw\u0142aczaj\u0105cy ich godno\u015bci. Miar\u0105 szacunku jest tak\u017ce ograniczenie nadmiernych emocji i uproszcze\u0144, kt\u00f3re fa\u0142szuj\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 i zamykaj\u0105 drog\u0119 zar\u00f3wno do politycznego kompromisu, jak i do zrozumienia ca\u0142ej z\u0142o\u017cono\u015bci \u017cycia publicznego.<\/p>\n
Odpowiedzialno\u015b\u0107 za j\u0119zyk debaty publicznej ponosz\u0105 zw\u0142aszcza \u015brodki spo\u0142ecznego przekazu. Dociekliwo\u015b\u0107 w d\u0105\u017ceniu do prawdy, rzetelny i uczciwy opis z\u0142o\u017conej rzeczywisto\u015bci, pluralizm prezentowanych opinii, r\u00f3wny dystans do wszystkich opcji politycznych, rzeczowo\u015b\u0107 unikaj\u0105ca zb\u0119dnych emocji, daleki od jednostronno\u015bci oraz uproszcze\u0144 j\u0119zyk \u2013 to istota medialnej pos\u0142ugi na rzecz dialogu i dobra wsp\u00f3lnego. Dziennikarstwo pokoju i pojednania to pos\u0142uga, kt\u00f3rej celem nie jest szukanie sensacji, ale s\u0142u\u017cenie ludziom, docieranie do prawdziwych przyczyn konflikt\u00f3w i wskazywanie mo\u017cliwych rozwi\u0105za\u0144 [3].<\/p>\n
Wp\u0142yw na skal\u0119 i g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 konflikt\u00f3w oraz na kszta\u0142t spo\u0142ecznego dialogu maj\u0105 jednak wszyscy obywatele wolnej Rzeczpospolitej. Dzi\u0119ki rewolucji informatycznej i rozwojowi medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych ka\u017cdy mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 animatorem dyskusji znacznie wykraczaj\u0105cych poza zasi\u0119g jego najbli\u017cszych \u015brodowisk. Z\u0142udzenie, \u017ce Internet to anonimowa, wirtualna galaktyka, w kt\u00f3rej ka\u017cdy ka\u017cdemu i o ka\u017cdym mo\u017ce powiedzie\u0107 wszystko bez \u017cadnych konsekwencji, rodzi wiele pokus, zbyt cz\u0119sto sk\u0142ania do mistyfikacji i prowadzi do naruszania godno\u015bci bli\u017aniego i szargania jego dobrego imienia. Dlatego pilnie potrzebny jest \u201echrze\u015bcija\u0144ski styl obecno\u015bci w \u015bwiecie cyfrowym\u201d, kt\u00f3ry \u201eprzyjmuje form\u0119 komunikacji szczerej i otwartej, odpowiedzialnej i szanuj\u0105cej innych\u201d [4], wolnej od hejtowania. Chrze\u015bcija\u0144stwo jest or\u0119dziem wiary, nadziei i mi\u0142o\u015bci. J\u0119zyk, kt\u00f3rego jako chrze\u015bcijanie u\u017cywamy \u2013 tak\u017ce w dziedzinie spraw spo\u0142ecznych i politycznych \u2013 powinien by\u0107 tego or\u0119dzia jednoznacznym i czytelnym \u015bwiadectwem.<\/p>\n
Istota polityki<\/p>\n
Wa\u017cnym zadaniem jest tak\u017ce przywr\u00f3cenie polityce jej w\u0142a\u015bciwego, pierwotnego znaczenia. W najszerszym znaczeniu jest ona sztuk\u0105 takiego urz\u0105dzenia rzeczywisto\u015bci spo\u0142ecznej, aby ka\u017cdy cz\u0142owiek m\u00f3g\u0142 jak najpe\u0142niej i jak najszybciej rozwija\u0107 si\u0119 ku dobru, w szacunku dla godno\u015bci, praw i obowi\u0105zk\u00f3w innych ludzi. Jej wa\u017cnym elementem jest zasada subsydiarno\u015bci (pomocniczo\u015bci), kt\u00f3ra pomaga we wprowadzeniu w\u0142a\u015bciwego \u0142adu i harmonii pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi podmiotami funkcjonuj\u0105cymi w spo\u0142ecze\u0144stwie i pa\u0144stwie \u2013 poczynaj\u0105c od tych najmniejszych, a\u017c do tych najwi\u0119kszych \u2013 we w\u0142a\u015bciwym korzystaniu z przys\u0142uguj\u0105cej im autonomii i wolno\u015bci. Ka\u017cdy cz\u0142owiek jako istota rozumna i wolna, a w zwi\u0105zku z tym wezwana do dokonywania wybor\u00f3w odpowiedzialnych i godziwych moralnie, ma prawo i obowi\u0105zek uczestniczy\u0107 w \u017cyciu publicznym.<\/p>\n
Nauka spo\u0142eczna Ko\u015bcio\u0142a nazywa polityk\u0119 jedn\u0105 z najwy\u017cszych form mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego. Papie\u017c Pius XI, w przem\u00f3wieniu do katolickich \u015brodowisk uniwersyteckich, u\u017cy\u0142 okre\u015blenia \u201emi\u0142o\u015b\u0107 polityczna\u201d i stwierdzi\u0142, \u017ce polityka jest najszersz\u0105 przestrzeni\u0105 mi\u0142o\u015bci ust\u0119puj\u0105c\u0105 tylko rzeczywisto\u015bci religijnej [5]. Pawe\u0142 VI naucza\u0142, \u017ce \u201epolityka jest wymagaj\u0105cym sposobem \u2013 chocia\u017c nie jedynym \u2013 zaanga\u017cowania chrze\u015bcija\u0144skiego w s\u0142u\u017cbie innym\u201d (QA, nr 46). Benedykt XVI potwierdza, \u017ce: \u201eobok dobra jednostek istnieje dobro zwi\u0105zane z \u017cyciem spo\u0142ecznym os\u00f3b: dobro wsp\u00f3lne. Jest to dobro \u00abnas wszystkich\u00bb, czyli poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b, rodzin oraz grup po\u015brednich tworz\u0105cych wsp\u00f3lnot\u0119 spo\u0142eczn\u0105. [\u2026] Tym bardziej skutecznie kochamy bli\u017aniego, im bardziej anga\u017cujemy si\u0119 na rzecz dobra wsp\u00f3lnego, odpowiadaj\u0105cego r\u00f3wnie\u017c jego rzeczywistym potrzebom. [\u2026] Taka jest droga instytucjonalna \u2013 mo\u017cemy tak\u017ce powiedzie\u0107 polityczna \u2013 mi\u0142o\u015bci, nie mniej wa\u017cna i wyrazista ni\u017c mi\u0142o\u015b\u0107 urzeczywistniaj\u0105ca si\u0119 w bezpo\u015brednim kontakcie z bli\u017anim, bez instytucjonalnych mediacji\u201d (CV, nr 7).<\/p>\n
Niech w sercach i sumieniach rodak\u00f3w zadomowi\u0105 si\u0119 s\u0142owa \u015bw. Jana Paw\u0142a II: \u201eW odniesieniu do dziedziny polityki nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce uczciwo\u015b\u0107 w kontaktach mi\u0119dzy rz\u0105dz\u0105cymi a rz\u0105dzonymi, jawno\u015b\u0107 w administracji publicznej, bezstronno\u015b\u0107 w rozstrzyganiu spraw publicznych, poszanowanie praw przeciwnik\u00f3w politycznych, ochrona praw ludzi oskar\u017conych w procesach i s\u0105dach dora\u017anych, sprawiedliwe i uczciwe wykorzystanie pieni\u0119dzy publicznych, odrzucenie niegodziwych metod zdobywania, utrzymywania i poszerzania w\u0142adzy za wszelk\u0105 cen\u0119 \u2013 to zasady, kt\u00f3re znajduj\u0105 swe najg\u0142\u0119bsze \u017ar\u00f3d\u0142o, a jednocze\u015bnie uzasadnienie warto\u015bci osoby, w transcendentnej warto\u015bci osoby i w obiektywnych nakazach moralnych, dotycz\u0105cych funkcjonowania pa\u0144stw\u201d (VS, nr 101).<\/p>\n
Tak\u0105 koncepcj\u0119 polityki i taki jej styl powinni przyj\u0105\u0107 w swej dzia\u0142alno\u015bci politycznej ludzie wierz\u0105cy \u2013 katolicy, ale tak\u017ce wszyscy ludzie dobrej woli pragn\u0105cy przez swe zaanga\u017cowanie polityczne budowa\u0107 dobro wsp\u00f3lne ojczyzny. Wraz z ojcami II Soboru Watyka\u0144skiego apelujemy: \u201eCi, kt\u00f3rzy pragn\u0105 wykonywa\u0107 zaw\u00f3d polityka i posiadaj\u0105 odpowiednie uzdolnienia, niech przygotowuj\u0105 si\u0119 do uprawiania tej sztuki zarazem trudnej i bardzo szlachetnej i staraj\u0105 si\u0119 j\u0105 wykonywa\u0107, nie pami\u0119taj\u0105c o dobru w\u0142asnym i korzy\u015bciach materialnych. Moralnie nienaganni i m\u0105drzy zarazem niech wyst\u0119puj\u0105 przeciwko niesprawiedliwo\u015bci, uciskowi, przemocy i nietolerancji, czy to jednego cz\u0142owieka, czy partii politycznych; z uczciwo\u015bci\u0105, sprawiedliwo\u015bci\u0105, a tak\u017ce mi\u0142o\u015bci\u0105 i polityczn\u0105 odwag\u0105 niech po\u015bwi\u0119caj\u0105 si\u0119 dobru wsp\u00f3lnemu\u201d (KDK, nr 75).<\/p>\n
Doceniaj\u0105c trudn\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 polityk\u00f3w i ich zas\u0142ugi dla wolnej i niepodleg\u0142ej ojczyzny, chcemy zach\u0119ci\u0107 ich do odwa\u017cniejszej refleksji nad odnajdywaniem w\u0142a\u015bciwej r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy polityczn\u0105 skuteczno\u015bci\u0105 i forsowaniem racji w\u0142asnego \u015brodowiska a odpowiedzialno\u015bci\u0105 za dobro wsp\u00f3lne i realizacj\u0119 zasady subsydiarno\u015bci.<\/p>\n
Fundamenty \u0142adu spo\u0142ecznego<\/p>\n
\u0141ad spo\u0142eczny i polityczny w etycznej tradycji chrze\u015bcija\u0144skiej Europy jest ufundowany na cnotach kardynalnych:<\/p>\n
Nie lekkomy\u015blna porywczo\u015b\u0107, lecz\u00a0roztropno\u015b\u0107 (prudentia, phronesis) \u2013 praktyczna m\u0105dro\u015b\u0107, wiedza o w\u0142a\u015bciwych celach post\u0119powania oraz \u015brodkach do nich prowadz\u0105cych \u2013 jest podstawow\u0105 cnot\u0105 polityczn\u0105. Jej sk\u0142adnikiem jest\u00a0przezorno\u015b\u0107 (providentia), czyli zdolno\u015b\u0107 przewidywania skutk\u00f3w wynikaj\u0105cych z obranego sposobu osi\u0105gania jakiego\u015b, nawet s\u0142usznego w og\u00f3lno\u015bci, celu.\u00a0Nie mieszcz\u0105 si\u0119 w tych kategoriach ataki ad personam lub podsycanie z premedytacj\u0105 p\u0142omienie emocjonalnych spor\u00f3w. Roztropno\u015b\u0107 przypomina, \u017ce ka\u017cde wypowiedziane s\u0142owo i ka\u017cdy upubliczniony obraz, zw\u0142aszcza je\u015bli s\u0105 k\u0142amliwe i krzywdz\u0105ce, zaczynaj\u0105 \u017cy\u0107 niejako w\u0142asnym \u017cyciem, wywo\u0142uj\u0105c czasem skutki nieprzewidywane i niekontrolowane. Roztropno\u015b\u0107 pozwala te\u017c na krytyczne przyjmowanie informacji niesprawdzonych, niewiarygodnych, niepodpisanych czy napisanych niegodziwym j\u0119zykiem oraz powstrzymuje przed ich upowszechnianiem.<\/p>\n
Sprawiedliwo\u015b\u0107 domaga si\u0119 zachowania um\u00f3w (pacta servanda sunt), zar\u00f3wno tych nieformalnych, jak obietnice wyborcze, jak i tych formalnych \u2013 tak\u017ce w relacjach pomi\u0119dzy pa\u0144stwem a obywatelami. Obowi\u0105zuje w odniesieniu do ka\u017cdego, a w tym zawiera si\u0119 wymaganie, by polityk dzia\u0142a\u0142 dla dobra wszystkich obywateli, nie tylko w\u0142asnych wyborc\u00f3w. Cnota sprawiedliwo\u015bci wymaga oddawania ka\u017cdemu tego, co si\u0119 mu nale\u017cy, tak\u017ce politycznym rywalom, a tym samym \u2013 po\u015brednio \u2013 g\u0142osuj\u0105cym na nich wyborcom. Krzywdz\u0105ce, a niekiedy jawnie fa\u0142szywe oceny, brak szacunku dla godno\u015bci politycznych konkurent\u00f3w, ignorowanie ich zas\u0142ug czy przypisywanie im wy\u0142\u0105cznie z\u0142ych intencji s\u0105 jej zaprzeczeniem. Sprawiedliwo\u015b\u0107 pozbawiona mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego, tak\u017ce wtedy, gdy jest on politycznym oponentem, zmienia si\u0119 w karykatur\u0119 samej siebie (summa ius summa iniuria).<\/p>\n
Cnota umiarkowania oznacza m.in. zdolno\u015b\u0107 kontrolowania nami\u0119tno\u015bci. Chodzi np. o gotowo\u015b\u0107 do roztropnego samoograniczania si\u0119 w politycznych ambicjach i oczekiwaniach, umiar w korzystaniu z w\u0142adzy, zw\u0142aszcza na fali sukcesu, skuteczne odpieranie pokus przesadnego pomna\u017cania w\u0142adzy, zaniechanie prowokowania przeciwnik\u00f3w, wyrzeczenie si\u0119 odwetu. Umiar wymagany jest tak\u017ce po stronie politycznej opozycji, zw\u0142aszcza gdy chodzi o si\u0119ganie po narz\u0119dzia maj\u0105ce przybli\u017cy\u0107 perspektyw\u0119 odzyskania w\u0142adzy bez liczenia si\u0119 ze stratami, jakie ich u\u017cycie mo\u017ce przynie\u015b\u0107 pa\u0144stwu i spo\u0142ecze\u0144stwu. Cel, jakim jest zdobycie w\u0142adzy, nie u\u015bwi\u0119ca \u015brodk\u00f3w u\u017cywanych do jej zdobycia. W warunkach podzia\u0142u politycznego cnota umiarkowania wzywa do wywa\u017conego os\u0105du, do pow\u015bci\u0105gliwo\u015bci w j\u0119zyku, do unikania skrajnie stronniczych opinii, kt\u00f3re zamykaj\u0105 drog\u0119 do rzeczowego dialogu, wreszcie do oddzielania krytyki konkretnych zachowa\u0144 od pochopnej dyskredytacji poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b. Wa\u017cn\u0105 form\u0105 politycznego umiaru jest wreszcie stosunek do prawno-politycznych instytucji pa\u0144stwa. Mo\u017cna wprawdzie korzysta\u0107 z nale\u017cnych uprawnie\u0144 nawet za cen\u0119 konfliktu, lecz brak umiarkowania w korzystaniu z prawnych i instytucjonalnych mo\u017cliwo\u015bci mo\u017ce prowadzi\u0107 do negacji dobra wsp\u00f3lnego. \u201eWszystko mi wolno, ale nie wszystko przynosi korzy\u015b\u0107. Wszystko mi wolno, ale ja niczemu nie oddam si\u0119 w niewol\u0119\u201d \u2013 pisa\u0142 \u015bw. Pawe\u0142 Aposto\u0142 (1 Kor 6,12).<\/p>\n
M\u0119stwo\u00a0zak\u0142ada, \u017ce dobro wymaga wysi\u0142ku, dobro kosztuje. Polega na jego odwa\u017cnym realizowaniu, na zmaganiu si\u0119 o sprawiedliwe relacje, wbrew trudno\u015bciom i przeciwno\u015bciom. Jest cnot\u0105, kt\u00f3ra w polityce domaga si\u0119 trze\u017awego spojrzenia na w\u0142a\u015bciwy porz\u0105dek rzeczy oraz uzdalnia do obrony s\u0142usznej sprawy.\u00a0Dzi\u0119ki m\u0119stwu cz\u0142owiek \u2013 w imi\u0119 wy\u017cszych d\u00f3br i warto\u015bci \u2013 gotowy jest ponie\u015b\u0107 ofiar\u0119. Nie oznacza ani \u015blepego zaanga\u017cowania si\u0119, ani bezmy\u015blnego nara\u017cenia siebie i ojczyzny czy politycznego awanturnictwa. M\u0119stwo polityka przejawia si\u0119 w postaci odwagi cywilnej, zdolno\u015bci do odpowiedzialnego zarz\u0105dzania konfliktami i umiej\u0119tno\u015bci realizowania cel\u00f3w spo\u0142ecznych: \u017cycia w prawdzie, pokoju, wolno\u015bci, sprawiedliwo\u015bci, w nieustannym d\u0105\u017ceniu do pomna\u017cania globalnego znaczenia ojczyzny. M\u0119stwo nakazuje odwa\u017cnie g\u0142osi\u0107 i broni\u0107 zasad oraz warto\u015bci moralnych \u201etwarz\u0105 w twarz\u201d, bez chowania si\u0119 za zas\u0142on\u0105 anonimowo\u015bci oraz odwa\u017cnie podejmowa\u0107 pe\u0142n\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za w\u0142asne s\u0142owa i uczynki. M\u0119stwo wymaga tak\u017ce cierpliwo\u015bci, uczciwo\u015bci, wytrwa\u0142o\u015bci, umiej\u0119tno\u015bci przyznania si\u0119 do b\u0142\u0119d\u00f3w i znoszenia krytyki oraz gotowo\u015bci do niez\u0142omnego realizowania pomy\u015blno\u015bci Rzeczypospolitej (salus Rei Publicae suprema lex).<\/p>\n
\u0141ad instytucjonalny pa\u0144stwa<\/p>\n
\u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 docenia demokracj\u0119 jako system, kt\u00f3ry zapewnia udzia\u0142 obywateli w decyzjach politycznych i rz\u0105dzonym gwarantuje mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyboru oraz kontrolowania w\u0142asnych rz\u0105d\u00f3w, a tak\u017ce \u2014 kiedy nale\u017cy to uczyni\u0107 \u2014 zast\u0119powania ich w spos\u00f3b pokojowy innymi\u201d (CA, nr 46). Taka \u201eautentyczna demokracja mo\u017cliwa jest tylko w pa\u0144stwie prawnym i w oparciu o poprawn\u0105 koncepcj\u0119 osoby ludzkiej\u201d (tam\u017ce). Konkretne rozwi\u0105zania systemu politycznego powinny zatem uwzgl\u0119dnia\u0107 zar\u00f3wno integraln\u0105, chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 antropologi\u0119, jak i \u0142ad konstytucyjny pa\u0144stwa, jego kultur\u0119 polityczn\u0105 i prawn\u0105, tradycj\u0119 oraz aktualn\u0105 sytuacj\u0119 spo\u0142eczn\u0105, wewn\u0119trzn\u0105 i mi\u0119dzynarodow\u0105.<\/p>\n
\u015aw. Jan Pawe\u0142 II naucza, \u017ce \u201ezdrowa teoria pa\u0144stwa\u201d zak\u0142ada \u201eorganizacj\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa opart\u0105 na trzech w\u0142adzach \u2013 prawodawczej, wykonawczej i s\u0105downiczej [\u2026]. Ten porz\u0105dek odzwierciedla realistyczn\u0105 wizj\u0119 spo\u0142ecznej natury cz\u0142owieka, kt\u00f3ra wymaga odpowiedniego prawodawstwa dla ochrony wolno\u015bci wszystkich. Dlatego jest wskazane, by ka\u017cda w\u0142adza by\u0142a r\u00f3wnowa\u017cona przez inne w\u0142adze i inne zakresy kompetencji, kt\u00f3re by j\u0105 utrzymywa\u0142y we w\u0142a\u015bciwych granicach. Na tym w\u0142a\u015bnie polega zasada \u00abpa\u0144stwa praworz\u0105dnego\u00bb, w kt\u00f3rym najwy\u017csz\u0105 w\u0142adz\u0119 ma prawo, a nie samowola ludzi\u201d (CA, nr 44). Zatem ka\u017cda z trzech w\u0142adz powinna wype\u0142nia\u0107 swoje zadania zgodnie ze swymi kompetencjami.<\/p>\n
W\u0142adza ustawodawcza powinna stosowa\u0107 si\u0119 do porz\u0105dku moralnego i norm konstytucji. W\u0142adza wykonawcza powinna dobrze zna\u0107 prawa oraz z m\u0105dro\u015bci\u0105 je stosowa\u0107 po dok\u0142adnym zbadaniu wszystkich okoliczno\u015bci. W\u0142adza s\u0105downicza powinna za\u015b kierowa\u0107 si\u0119 prawo\u015bci\u0105, bez ulegania naciskom \u017cadnej ze stron, zapewniaj\u0105c respektowanie praw obywateli i cia\u0142 po\u015brednich oraz ochron\u0119 prawn\u0105 w wype\u0142nianiu ich obowi\u0105zk\u00f3w (zob. PT, nr 69). W\u0142adze ustawodawcza i wykonawcza poddane s\u0105 weryfikacji i ocenie przez wyborc\u00f3w. W\u0142adza s\u0105downicza powinna za\u015b dzia\u0142a\u0107 wed\u0142ug norm etycznych oraz ram uchwalonych przez w\u0142adz\u0119 ustawodawcz\u0105. Jak naucza \u015bw. Jan Pawe\u0142 II: \u201eKonstytucje pa\u0144stw wsp\u00f3\u0142czesnych definiuj\u0105c relacje jakie istniej\u0105 mi\u0119dzy w\u0142adz\u0105 ustawodawcz\u0105, wykonawcz\u0105 i s\u0105downicz\u0105, gwarantuj\u0105 tej ostatniej konieczn\u0105 niezale\u017cno\u015b\u0107 w\u00a0ramach prawa. Ale ta niezale\u017cno\u015b\u0107 jest warto\u015bci\u0105, kt\u00f3rej ma odpowiada\u0107 \u017cywe poczucie prawo\u015bci w sferze poszukiwania prawdy, pogodny obiektywizm s\u0105dzenia. Niezale\u017cno\u015b\u0107 s\u0105d\u00f3w nigdy nie powinna by\u0107 praktykowana bez respektowania warto\u015bci zakorzenionych w\u00a0naturze osoby ludzkiej, kt\u00f3rej niezbywalna godno\u015b\u0107 i transcendentne powo\u0142anie powinny by\u0107 zawsze respektowane\u201d [6].<\/p>\n
M\u0105dro\u015bciowy wymiar polityki<\/p>\n
Prawdziw\u0105 miar\u0105 aktywno\u015bci politycznej jest m\u0105dro\u015b\u0107. Ten wymiar polityki odwo\u0142uje si\u0119 do przyk\u0142adu wyboru dokonanego przez kr\u00f3la Salomona, gdy \u201ew Gibeonie Pan ukaza\u0142 [mu] si\u0119 [\u2026] w nocy, we \u015bnie\u201d. Na s\u0142owa Boga: \u201ePro\u015b o to, co mam ci da\u0107\u201d\u00a0w\u0142adca nie poprosi\u0142 o d\u0142ugie \u017cycie ani o bogactwa czy zgub\u0119 nieprzyjaci\u00f3\u0142, lecz o serce rozumne do wprowadzania sprawiedliwo\u015bci, do s\u0105dzenia ludu i do rozr\u00f3\u017cniania dobra od z\u0142a. B\u00f3g pochwali\u0142 Salomona za ten wyb\u00f3r, obdarzy\u0142 go m\u0105dro\u015bci\u0105 i innymi dobrami (por. 1 Krl 3,4-15). Poprzez t\u0119 histori\u0119 Biblia ukazuje istot\u0119 sprawowania w\u0142adzy. Aktywno\u015b\u0107 polityczna ma by\u0107 m\u0105drym zaanga\u017cowaniem na rzecz sprawiedliwo\u015bci i tworzeniem warunk\u00f3w pokojowego wsp\u00f3\u0142\u017cycia obywateli. Imi\u0119 \u201eSalomon\u201d znaczy bowiem \u201eCz\u0142owiek Pokoju\u201d. \u201eOczywi\u015bcie polityk b\u0119dzie szuka\u0142 sukcesu, bez kt\u00f3rego nie by\u0142oby mo\u017cliwe skuteczne dzia\u0142anie polityczne. Sukces powinien jednak by\u0107 podporz\u0105dkowany kryterium sprawiedliwo\u015bci, woli przestrzegania prawa i znajomo\u015bci prawa\u201d. Poniewa\u017c \u201esukces mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c omami\u0107, otwieraj\u0105c drog\u0119 do zafa\u0142szowania prawa, do niszczenia sprawiedliwo\u015bci\u201d[7].<\/p>\n
W naszym polskim kontek\u015bcie m\u0105dro\u015bciowego wymiaru nadaj\u0105 polityce zasady, kt\u00f3re papie\u017c Franciszek przedstawia jako \u201ew istotny spos\u00f3b kieruj\u0105ce rozwojem wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego i budowaniem ludu, w kt\u00f3rym r\u00f3\u017cnice tworz\u0105 harmonijn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 w obr\u0119bie wsp\u00f3lnego projektu\u201d (EG, nr 221).<\/p>\n
Pierwsza z nich: \u201eczas jest wa\u017cniejszy ni\u017c przestrze\u0144\u201d \u2013 nakazuje pracowa\u0107 w d\u0142ugiej perspektywie, bez obsesji uzyskiwania natychmiastowych rezultat\u00f3w. Chodzi o dalekowzroczno\u015b\u0107, przewidywanie dalekosi\u0119\u017cnych skutk\u00f3w i inicjowanie proces\u00f3w d\u0142ugofalowych, podejmowanych z my\u015bl\u0105 o pomy\u015blno\u015bci przysz\u0142ych pokole\u0144. Druga zasada to: \u201ejedno\u015b\u0107 jest wa\u017cniejsza ni\u017c konflikt\u201d. Rozd\u017awi\u0119k mi\u0119dzy deklaracjami na temat wsp\u00f3lnoty i jedno\u015bci a praktykowanymi podzia\u0142ami czy nawet wrogo\u015bci\u0105 prze\u017cywan\u0105 w codziennym \u017cyciu u\u015bwiadamia potrzeb\u0119 tego, co m\u0105dro\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a wyra\u017ca w zdaniu: \u201eSilniejsze jest bowiem to, co wiernych \u0142\u0105czy, ni\u017c to, co dzieli: niech w rzeczach koniecznych b\u0119dzie jedno\u015b\u0107, w w\u0105tpliwych wolno\u015b\u0107, a we wszystkich mi\u0142o\u015b\u0107\u201d (KDK, nr 92). Trzecia zasada przypomina, \u017ce \u201erzeczywisto\u015b\u0107 jest wa\u017cniejsza od idei\u201d. Mi\u0119dzy rzeczywisto\u015bci\u0105 a ide\u0105 zawsze dochodzi do napi\u0119\u0107. Polityka jest jednak sztuk\u0105 takiej realizacji idei przewodnich, aby nie przekszta\u0142ci\u0142y si\u0119 w oderwane od rzeczywisto\u015bci ideologie, kt\u00f3re prowadz\u0105 do spo\u0142ecznych konflikt\u00f3w. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie np. jedna z ha\u0142a\u015bliwych ideologii r\u00f3wnie\u017c obecna w naszym spo\u0142ecze\u0144stwie podwa\u017ca binarny podzia\u0142 p\u0142ci i niezast\u0105pion\u0105 rol\u0119 rodziny naturalnej pr\u00f3buj\u0105c w publicznej debacie, prawie i programach edukacyjnych zast\u0105pi\u0107 cz\u0142owieka rzeczywistego jego zideologizowanym obrazem. Wreszcie czwarta zasada: \u201eca\u0142o\u015b\u0107 jest czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c cz\u0119\u015b\u0107 i czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c ich prosta suma\u201d (EG, nr 235) jest szczeg\u00f3lnie aktualna i wa\u017cna w zglobalizowanym, unifikuj\u0105cym si\u0119 \u015bwiecie. Chodzi o to, aby jako nar\u00f3d nie \u017cy\u0107 w \u201eabstrakcyjnym uniwersalizmie globalizacji\u201d, a zarazem \u201eaby nie ulec pokusie w\u0105skiego, lokalnego spojrzenia\u201d (EG, nr 234).<\/p>\n
Te powi\u0105zane ze sob\u0105 zasady stanowi\u0105 organiczn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 i wymagaj\u0105 uwzgl\u0119dnienia w procesie podejmowania politycznych decyzji. O taki m\u0105dro\u015bciowy etos \u017cycia publicznego apelujemy. O taki etos \u017cycia publicznego si\u0119 modlimy i wszystkich zatroskanych o dobro ojczyzny do modlitwy i dzia\u0142ania zapraszamy.<\/p>\n
Wezwanie do modlitwy i zaanga\u017cowania<\/p>\n
\u201eG\u0142o\u015b nauk\u0119, nastawaj w por\u0119, nie w por\u0119, [w razie potrzeby] wyka\u017c b\u0142\u0105d, poucz, podnie\u015b na duchu z ca\u0142\u0105 cierpliwo\u015bci\u0105, ilekro\u0107 nauczasz\u201d (2 Tm 4,2) \u2013 poleca \u015bw. Pawe\u0142. \u00a0Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II przypomina za\u015b: \u201eDaremny [jest] wysi\u0142ek w kierunku budowy pokoju, dop\u00f3ki wrogo\u015b\u0107, uczucia pogardy i nieufno\u015bci, <rasowe> nienawi\u015bci oraz zawzi\u0119te ideologie dziel\u0105 ludzi i wzajemnie przeciwstawiaj\u0105\u201d (KDK, nr 82).<\/p>\n
Autentyczne \u017cycie spo\u0142eczno-polityczne, kt\u00f3re opiera si\u0119 na prawdzie, na szczerym nawr\u00f3ceniu i dialogu mi\u0119dzy stronami, odnawia si\u0119 z przekonania, \u017ce ka\u017cda osoba ludzka, ka\u017cde pokolenie, nosi w sobie dan\u0105 przez Boga obietnic\u0119, kt\u00f3ra mo\u017ce wyzwoli\u0107 nowe energie relacyjne, intelektualne, kulturowe i duchowe. Dzisiaj nasze spo\u0142ecze\u0144stwo potrzebuje \u201ebudowniczych \u0142adu pokoju\u201d, kt\u00f3rzy mogliby by\u0107 autentycznymi pos\u0142a\u0144cami i \u015bwiadkami Boga Ojca, kt\u00f3ry pragnie dobra i szcz\u0119\u015bcia rodziny ludzkiej.<\/p>\n
Aby religijna i spo\u0142eczna pos\u0142uga Ko\u015bcio\u0142a by\u0142a mo\u017cliwa nie mo\u017ce by\u0107 on ani wykluczany z \u017cycia publicznego, ani politycznie instrumentalizowany. Przemilczanie tych aspekt\u00f3w Chrystusowej nauki, kt\u00f3re budz\u0105 u niekt\u00f3rych krytyk\u0119 czy sprzeciw podwa\u017ca\u0142oby wiarygodno\u015b\u0107 apostolskiej misji Ko\u015bcio\u0142a. R\u00f3wnie szkodliwe by\u0142oby wykorzystywanie Ko\u015bcio\u0142a, b\u0105d\u017a wyrwanych z kontekstu fragment\u00f3w jego nauczania, do cel\u00f3w bie\u017c\u0105cych partyjnych rozgrywek. Dlatego te\u017c prosimy o podmiotowe i integralne traktowanie nauki i misji Ko\u015bcio\u0142a, zach\u0119camy do ponownego przemy\u015blenia tre\u015bci zawartych w jego dokumentach spo\u0142ecznych, a osoby duchowne wzywamy do \u015bwiadectwa nauczaniu spo\u0142ecznemu Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n
Do wszystkich ludzi dobrej woli zwracamy si\u0119 o podj\u0119cie wysi\u0142ku na rzecz narodowej zgody i podj\u0119cia dialogu w prawdzie. Do wiernych zwracamy si\u0119 za\u015b z pro\u015bb\u0105 o serdeczn\u0105 modlitw\u0119 w intencji ojczyzny. Modlitw\u0105 otoczmy polityk\u00f3w oraz wszystkich odpowiedzialnych za kszta\u0142t \u017cycia publicznego w naszym kraju. Pro\u015bmy Boga o zaanga\u017cowanie jak najliczniejszego grona Polak\u00f3w w budowanie dobra wsp\u00f3lnego w jedno\u015bci i chrze\u015bcija\u0144skim stylu dzia\u0142ania. Pro\u015bmy Boga, aby\u015bmy \u017cycie spo\u0142eczne opierali na prawdzie, budowali wed\u0142ug nakaz\u00f3w sprawiedliwo\u015bci, o\u017cywiali i dope\u0142niali mi\u0142o\u015bci\u0105 i urzeczywistniali w klimacie wolno\u015bci (zob. PT, nr 167) odpowiadaj\u0105cej godno\u015bci obywateli, os\u00f3b rozumnych i wolnych, sumiennie i odpowiedzialnie wype\u0142niaj\u0105cych prawo i obowi\u0105zek budowania \u0142adu spo\u0142ecznego dla dobra wsp\u00f3lnego naszej ojczyzny.<\/p>\n
\u201ePolityka pokoju, dobrze znaj\u0105ca ludzkie s\u0142abo\u015bci i przyznaj\u0105ca si\u0119 do nich, mo\u017ce zawsze czerpa\u0107 z ducha hymnu Magnificat, kt\u00f3ry Maryja, Matka Chrystusa Zbawiciela i Kr\u00f3lowa Pokoju \u015bpiewa w imieniu wszystkich ludzi: <Jego mi\u0142osierdzie z pokolenia na pokolenie nad tymi, kt\u00f3rzy si\u0119 Go boj\u0105. Okaza\u0142 moc swego ramienia, rozproszy\u0142 pyszni\u0105cych si\u0119 zamys\u0142ami serc swoich. Str\u0105ci\u0142 w\u0142adc\u00f3w z tronu, a wywy\u017cszy\u0142 pokornych [\u2026] pomny na swe mi\u0142osierdzie, jak obieca\u0142 naszym ojcom, Abrahamowi i jego potomstwu na wieki>\u201d (\u0141k 1, 50-55) [8].<\/p>\n
Maryi, Jasnog\u00f3rskiej Kr\u00f3lowej Polskiego Narodu, powierzamy nasz\u0105 ojczyzn\u0119.<\/p>\n
List przyj\u0119ty na 382. Zebraniu Plenarnym Konferencji Episkopatu Polski<\/p>\n
Warszawa, 14 marca 2019<\/p>\n
<\/p>\n
Przypisy:<\/strong><\/p>\n Wykaz skr\u00f3t\u00f3w i bibliografia<\/strong><\/p>\n CA \u2013 Jan Pawe\u0142 II, Centesimus annus, encyklika w setn\u0105 rocznic\u0119 encykliki Rerum novarum, [1.05.1991]<\/p>\n CV \u2013 Benedykt XVI, Caritas in Veritate, encyklika o integralnym rozwoju ludzkim w mi\u0142o\u015bci i prawdzie, [29.06.2009]<\/p>\n EG \u2013 Franciszek, Evangelii gaudium, adhortacja apostolska o g\u0142oszeniu Ewangelii we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie, [24.11.2013]<\/p>\n KDK \u2013 Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II, Gaudium et spes, konstytucja duszpasterska o Ko\u015bciele w \u015bwiecie wsp\u00f3\u0142czesnym, [7.12.1965]<\/p>\n KNSK \u2013 Papieska Rada \u201eIustitia et Pax\u201d, Kompendium nauki spo\u0142ecznej Ko\u015bcio\u0142a, Wydawnictwo Jedno\u015b\u0107, Kielce 2005<\/p>\n LE \u2013 Jan Pawe\u0142 II, Laborem exercens, encyklika o pracy ludzkiej (z okazji 90. rocznicy encykliki\u00a0Rerum novarum), [14.09.1981]<\/p>\n PT \u2013 Jan XXIII, Pacem in terris, encyklika o pokoju mi\u0119dzy wszystkimi narodami opartym na prawdzie, sprawiedliwo\u015bci, mi\u0142o\u015bci i wolno\u015bci, [11.04.1963]<\/p>\n QA \u2013 Pius XI, Quadragesimo anno, encyklika o odnowieniu ustroju spo\u0142ecznego i dostosowaniu go do Prawa Ewangelicznego na czterdziest\u0105 rocznic\u0119 wydanej przez Leona XIII encykliki\u00a0Rerum Novarum, [15.05.1931]<\/p>\n SRS \u2013 Jan Pawe\u0142 II, Sollicitudo rei socialis, encyklika z\u00a0okazji dwudziestej rocznicy og\u0142oszenia Populorum progressio, [30.12.1987]<\/p>\n VS \u2013 Jan Pawe\u0142 II, Veritatis splendor, encyklika o niekt\u00f3rych podstawowych problemach nauczania moralnego Ko\u015bcio\u0142a, [6.08.1993]<\/p>\n Benedykt XVI, Or\u0119dzie na 45. \u015awiatowy Dzie\u0144 \u015arodk\u00f3w Spo\u0142ecznego Przekazu \u201ePrawda, przepowiadanie i autentyczno\u015b\u0107 \u017cycia w erze cyfrowej\u201d, 24.01.2011<\/p>\n Benedykt XVI, Poznanie prawdy. Wyk\u0142ady papieskie, Wydawnictwo WAM, Krak\u00f3w 2017<\/p>\n Benedykt XVI, Przem\u00f3wienie w\u00a0Bundestagu, Berlin, Reichstagsgeb\u00e4ude, 22.09.2011<\/p>\n Franciszek, Or\u0119dzie na 52. \u015awiatowy Dzie\u0144 Pokoju, 1.01.2019<\/p>\n Franciszek, Or\u0119dzie na 52. \u015awiatowy Dzie\u0144 \u015arodk\u00f3w Spo\u0142ecznego Przekazu. \u201ePrawda was wyzwoli\u201d (J 8,32). Fake news a dziennikarstwo pokoju, 24.01.2018<\/p>\n Jan Pawe\u0142 II, Przem\u00f3wienie do przedstawicieli Narodowego Kongresu Prawnik\u00f3w W\u0142oskich, Rzym, 30.03.2000.<\/p>\n Konferencja Episkopatu Polski, Chrze\u015bcija\u0144ski kszta\u0142t patriotyzmu, dokument spo\u0142eczny przygotowany przez Rad\u0119 ds. Spo\u0142ecznych Episkopatu Polski, 14.03.2017<\/p>\n Konferencja Episkopatu Polski, S\u0142u\u017cy\u0107 prawdzie o ma\u0142\u017ce\u0144stwie i rodzinie, dokument spo\u0142eczny przygotowany przez Rad\u0119 ds. Spo\u0142ecznych Episkopatu Polski, 19.06.2009<\/p>\n Konferencja Episkopatu Polski, W trosce o cz\u0142owieka i dobro wsp\u00f3lne, dokument spo\u0142eczny przygotowany przez Rad\u0119 ds. Spo\u0142ecznych Episkopatu Polski, 13.03.2012<\/p>\n Pius XI, Przem\u00f3wienie do kierownik\u00f3w Katolickiej Federacji Uniwersyteckiej, Rzym, 18.12.1927<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" O \u0141AD SPO\u0141ECZNY DLA WSP\u00d3LNEGO DOBRA Spo\u0142eczna misja Ko\u015bcio\u0142a \u2013 Spory spo\u0142eczno-polityczne i konieczno\u015b\u0107 ich przezwyci\u0119\u017cenia \u2013 Do\u015bwiadczenie solidarno\u015bci \u2013 Potrzeba nawr\u00f3cenia i dialogu \u2013 Refleksja nad j\u0119zykiem \u2013 Istota polityki \u2013 Fundamenty \u0142adu spo\u0142ecznego \u2013 \u0141ad instytucjonalny pa\u0144stwa \u2013 M\u0105dro\u015bciowy wymiar polityki \u2013 Wezwanie do modlitwy i zaanga\u017cowania W minionych dziesi\u0119ciu latach Episkopat Polski …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":8367,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0},"categories":[7],"tags":[],"yoast_head":"\n\n